Delilik ve aptallık, insan zihninin iki zıt kutbu gibi görünse de aslında çok farklı dinamiklere sahiptir. Delilik, var olmuş bir zekanın çöküşü, çarpıtılması veya kontrol edilemez hale gelmesi iken; aptallık, zekanın baştan beri eksik olması ve bu eksikliğin sürekliliğidir.

Bir insanın delirmesi için önce düşünmesi, sorgulaması ve belli bir zihin seviyesine ulaşması gerekir. Zeka, eğer kontrol edilmez veya dış etkenlerle zorlanırsa, kişinin gerçeklik algısını yıkabilir ve onu farklı bir varoluş biçimine sürükleyebilir. Bu yüzden delilik, geçmişte var olmuş bir zekanın yanlış yönlendirilmesi ya da aşırı yüklenmesiyle ortaya çıkar. Bir deha, düşüncelerinde kaybolabilir, mantığın sınırlarını aşabilir ve sonunda akıl sağlığını yitirebilir. Fakat burada önemli olan, deliliğin ardında bir zamanlar parlayan bir zekanın var olduğudur. Bu nedenle delilik, bir noktada zekanın aşırılığıdır.

Aptallık ise tam tersidir. Aptal bir insanın zekâsı hiçbir zaman var olmamış ya da gelişmemiştir. O, neyin doğru neyin yanlış olduğunu ayırt edemez, kavramsal düşünceleri işleyemez ve çoğu zaman bunun farkında bile olmaz. Aptallık, cehaletin derinleşmiş hali gibi düşünülebilir; kişinin öğrenmeye, sorgulamaya ve anlamaya yönelik bir çabası yoktur. Zaten var olmayan bir zekanın yok olmaya devam etmesi, aptallığın en büyük trajedisidir. Aptallık bir durgunluk, bir boşluk halidir. İçinde potansiyel barındırmaz, dolayısıyla bir dönüşüm veya bir çöküş de yaşanmaz.

Bu farkı en iyi anlatan şey, Mark Twain’in şu sözleridir: “Cahille tartışma, seni kendi seviyesine çeker ve sonra tecrübesiyle yener.” Aptal biriyle bir tartışmaya girmek, suya yazı yazmaya benzer. Oysa bir deliyle tartışmak, çalkantılı bir denizde fırtınaya kapılmaktır. Delilik, zekanın karanlığa düşmüş bir hali olduğu için içinde yine de bir ışık barındırır. O ışık, doğru yola çekilirse yeniden aydınlanabilir. Ancak aptallık için bu söz konusu bile değildir.

Bu yüzden delilik, bazen dehanın bir yan ürünü olabilirken, aptallık yalnızca bir hiçliktir. Deliliğin içinde bir hikaye vardır, bir geçmiş, bir çöküş… Aptallık ise yalnızca boş bir sayfadır. Belki de bu yüzden, delilik aptallıktan her zaman daha iyidir…